Bdcə sistemi haqqında

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU

I fəsil

mumİ mddəalar

Bu Qanun Azərbaycan Respublikasında bdcə sisteminin təşkilinin, bdcələrin tərtibi, təsdiqi, icrası və onların icrasına nəzarətin təşkilati, hquqi və iqtisadi əsaslarını, habelə dvlət bdcəsi ilə bdcədənkənar dvlət fondlarının, yerli bdcələrin qarşılıqlı əlaqələrinin əsas prinsiplərini məyyən edir.

Maddə 1. Qanunda istifadə olunan əsas anlayışlar

1.1. Bu Qanunun məqsədləri n aşağıdakı anlayışlardan istifadə olunur:

1.1.1. bdcə - Azərbaycan Respublikasının mvafiq dvlət hakimiyyəti və znidarəetmə orqanları vasitəsi ilə dvlətə və bələdiyyələrə məxsus vəzifə və funksiyaları yerinə yetirmək n lazım olan pul vəsaitinin yığılması və istifadə olunması n əsas maliyyə sənədi;

1.1.2. bdcə təsnifatı - dvlət bdcəsinin, Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinin, yerli bdcələrin və bdcədənkənar dvlət fondlarının gəlirlərinin, xərclərinin və maliyyələşmə mənbələrinin funksional, iqtisadi, təşkilati və digər prinsiplər əsasında qruplaşdırılması;

1.1.3. bdcə ili - yanvar ayının 1-dən dekabr ayının 31-dək olan bir illik dvr;

1.1.4.təsdiq olunan bdcə ayırmaları - qanunvericiliklə təsdiq olunan və dvlət bdcəsində, Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsində və yerli bdcələrdə maddələr zrə xərclənə biləcək vəsaitin yuxarı həddi;

1.1.5. bdcədənkənar dvlət fondlar - Azərbaycan Respublikasının mvafiq normativ hquqi aktlarına əsasən dvlətə məxsus olan, lakin bdcə sisteminə daxil olmayan maliyyə fondları;

1.1.6. bdcədənkənar əməliyyatlar - mvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının və bdcə təşkilatlarının qanunvericiliklə məyyən edilmiş qaydada bdcədən kənarda əldə etdikləri gəlirləri və həyata keirdikləri xərcləri zrə maliyyə əməliyyatları;

1.1.7. icmal bdcə - dvlət bdcəsinin (bdcə təşkilatlarının bdcədənkənar əməliyyatları da daxil olmaqla), Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinin və bdcədənkənar dvlət fondlarının gəlir və xərclərinin bdcə təsnifatına uyğun icmalı;

1.1.8. bdcə kəsiri (defisit) - bdcə xərclərinin gəlirlərlə təmin olunmayan məbləği;

1.1.9. bdcə artıqlığı (profisit) - bdcə gəlirlərinin bdcə xərclərindən artıq olan məbləği;

1.1.10. dvlət bdcəsinin kassa icrası - bdcə gəlirlərinin bdcəyə daxilolmasını və xərclərinin bdcə təsnifatına uyğun olaraq xəzinədarlıq vasitəsi ilə nvanlı istifadəsini təmin edən icra mexanizmi;

1.1.11. bdcə gəlirləri - Azərbaycan Respublikasının, Naxıvan Muxtar Respublikasının və yerli znidarəetmə orqanlarının mvafiq qanunvericilik aktları ilə məyyən olunmuş qaydada dvlət bdcəsinə, Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinə və yerli bdcələrə daxil olan vergilər, rsumlar, digər dənişlər və daxilolmalar;

1.1.12. bdcә xərcləri - bdcə təsnifatına uyğun olaraq dvlət bdcəsindən, Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsindən və yerli bdcələrdən qanunvericiliklə nəzərdə tutulan tələbatı dəmək n ayrılan vəsait;

1.1.13. bdcə ssudaları - dvlət bdcəsindən Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinə, yerli bdcələrə və hquqi şəxslərə, yerli bdcələrdən bələdiyyə təşkilatlarına qaytarılmaq şərti ilə il ərzində məyyən mddətə verilən maliyyə vəsaiti;

1.1.14. dotasiya - dvlət bdcəsindən Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinə və yerli bdcələrə onların gəlir və xərclərini tənzimləmək məqsədi ilə əvəzsiz verilən maliyyə vəsaiti;

1.1.15. qrant - daxili və xarici mənbələr hesabına əvəzsiz verilən məqsədli maliyyə yardımı;

1.1.16. subvensiya - məqsədli maliyyələşdirmənin həyata keirilməsi n dvlət bdcəsindən Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinə və yerli bdcələrə verilən, lakin həmin məqsəd n və ya məyyən edilmiş mddətdə istifadə edilmədikdə geri qaytarılan maliyyə vəsaiti;

1.1.17. subsidiya - dvlət bdcəsindən Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinə, yerli bdcələrə və hquqi şəxslərə əvəzsiz verilən maliyyə vəsaiti;

1.1.18. məqsədli bdcə fondları - dvlət bdcəsi, Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsi və yerli bdcələrin tərkibində konkret tədbirlərin həyata keirilməsi n formalaşan və istifadə edilən pul vəsaiti;

1.1.19. sekvestr - dvlət bdcəsi, Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsi və yerli bdcələrin gəlirləri yerinə yetirilmədikdə, mdafiə olunmuş xərc maddələri istisna olmaqla, bdcə ilinin qalan ayları zrə xərclərin məyyən olunmuş qaydada ixtisarı;

1.1.20. mdafiə olunan xərc maddələri - bdcə ili ərzində maliyyələşdirilməsinə sekvestr tətbiq olunmayan, qanunvericiliklə məyyən edilmiş bdcə xərcləri;

1.1.21. dvlət borcu - mvafiq xərclərin maliyyələşdirilməsi n dvlət zəmanəti əsasında alınan və məyyən olunmuş mddətlərdə qaytarılmasına hdəlik gtrlən maliyyə vəsaiti;

1.1.22. toplu maliyyə balansı - konkret dvr n lkədə maliyyə vəsaitlərinin yaranma mənbələri və istifadə istiqamətləri barədə məlumatları zndə əks etdirən maliyyə sənədi.

Maddə 2. Bdcə sistemi haqqında qanunvericilik

Bdcə sistemi haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasından, bu Qanundan, bu Qanuna mvafiq olaraq hər bdcə ili zrə qəbul edilən dvlət bdcəsi haqqında qanundan, digər qanunlardan və normativ hquqi aktlardan, habelə Azərbaycan Respublikasının tərəfdar ıxdığı beynəlxalq mqavilələrdən ibarətdir.

Maddə 3. Bdcə sistemi

3.1. Azərbaycan Respublikasında bdcə sistemini Azərbaycan Respublikasının dvlət bdcəsi (bundan sonra - dvlət bdcəsi), Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsi və yerli bdcələr təşkil edir.

3.2. Bdcə sistemi bu sistemə daxil olan bdcələrin vahid prinsiplər əsasında fəaliyyətinə və onların mstəqilliyinə əsaslanır.

3.3. Bdcə sisteminin vahidliyi tənzimləyici mədaxil mənbələrindən istifadə etmək, məqsədli bdcə fondları yaratmaq, maliyyə ehtiyatlarını mxtəlif səviyyəli bdcələr arasında blşdrmək vasitəsi ilə bdcələrin qarşılıqlı əlaqəsinə əsaslanır.

Bdcə sisteminin vahidliyi eyni bdcə təsnifatı, bdcə sənədləri və formalarından istifadə olunması, bdcələrin icrasına dair mntəzəm hesabatın və icmal bdcə hesabatın hazırlanması və qanunvericiliklə məyyən olunmuş qaydada təqdim edilməsi yolu ilə təmin edilir.

3.4. Bdcələrin mstəqilliyi mvcud qanunvericiliyə uyğun olaraq mәdaxil mənbələrin və vahid bdcə tәsnifatı ərivəsində xərclərin istiqamətlərini məyyənləşdirmək hququnun olması ilə təmin edilir.

Maddə 4. Bdcə təsnifatı

4.1. Azərbaycan Respublikasının bdcə sisteminə daxil olan bdcələr və bdcə təşkilatları, habelə bdcədənkənar dvlət fondları zrə maliyyə əməliyyatlarının (o cmlədən bdcə təşkilatlarının bdcədənkənar əməliyyatlarının) mqayisəsini təmin etmək məqsədi ilə Azərbaycan Respublikasında vahid bdcə təsnifatı tətbiq olunur.

4.3. Bdcə təsnifatı bdcə gəlirlərinin təsnifatından, bdcə xərclərinin funksional, iqtisadi, təşkilati və sair prinsiplər əsasında tərtib olunmuş təsnifatından ibarətdir. Bdcə təsnifatının gəlirlər, funksional, iqtisadi, təşkilati və sair zrə tərkibi qanunvericiliklə məyyən edilir.

Maddə 5. Məqsədli bdcə fondları

5.1. Məqsədli bdcə fondları dvlət bdcəsinin, Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinin və yerli bdcələrin tərkib hissəsi kimi yaradıla bilər. Bu fondlar mstəqil mədaxil mənbələrinə malik ola bilərlər.

5.2. Məqsədli bdcə fondları zrə daxilolmalar və xərclər bdcələrin gəlir və xərc hissələrində ayrıca gstərilməklə mvafiq maliyyə əməliyyatları xəzinədarlıq vasitəsi ilə həyata keirilir.

5.3. Məqsədli bdcə fondlarının vəsaiti təyinatı zrə istifadə olunmalıdır və onların başqa məqsədlər n xərclənməsinə yol verilmir.

5.4. Məqsədli bdcə fondlarının hesablarında ilin sonuna qalan vəsait onların nvbəti ildə gəlirlərinə daxil edilir.

5.5. Məqsədli bdcə fondları mstəqil mədaxil mənbələrinə malik olmayaraq mvafiq bdcələrdən ayırmalar hesabına formalaşdıqda, bu fondlar həmin bdcələrin xərc hissəsində əks etdirilir. İlin sonuna fondların hesablarında qalan istifadə olunmamış vəsait maliyyələşdirmə mənbəyinə qaytarılır.

Maddə 6. Ehtiyat fondu

6.1. Dvlət bdcəsində, Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsində və yerli bdcələrdə nəzərdə tutulmayan xərclər və fvqəladə hallar n məbləği məyyən edilən ehtiyat fondu yaradılır.

6.2. Ehtiyat fondunda vəsaitin həcmi nvbəti bdcə ilinin gəlirinin 5 faizindən artıq olmamaqla və əvvəlki illərdə bu xərcin faktiki icrası baş verən fvqəladə halların statistikası nəzərə alınmaqla məyyən edilir.

6.3. Ehtiyat fondunun vəsaitinin istifadə mddəti bdcə ilinin sonunda başa atır.

6.4. Ehtiyat fondunun vəsaitindən istifadə qaydaları mvafiq icra hakimiyyəti orqanı və bələdiyyələr tərəfindən təsdiq edir.

Maddə 7. Mdafiə olunan xərc maddələri

7.1. Bdcəyə daxilolmaların vəziyyətindən asılı olmayaraq iqtisadi təsnifatın aşağıdakı maddələri zrə xərclər mdafiə olunan xərc maddələri hesab edilir və onlara sekvestr tətbiq olunmur:

7.1.1. əmək haqqı;

7.1.2. əmək haqqına stəlik;

7.1.3. pensiya, başqa sosial mavinətlər və dənişlər;

7.1.4. dvlətin daxili və xarici borclarına xidmətlə bağlı xərclər;

7.1.5. hər il n dvlət bdcəsi haqqında qanuna uyğun olaraq mdafiə olunması zəruri sayılan digər maddələr zrə xərclər.

 

II fəsil

Dvlət bdcəsİ

Maddə 8. Dvlət bdcəsinin məqsədi

Azərbaycan Respublikası dvlət bdcəsinin məqsədi lkənin iqtisadi, sosial və digər strateji proqramlarının və problemlərinin həlli, dvlətin funksiyalarının həyata keirilməsi n qanunvericiliklə məyyən edilmiş qaydada maliyyə vəsaitinin toplanmasını və istifadəsini təmin etməkdir.

Maddə 9. Dvlət bdcəsinin gəlirləri

9.1. Dvlət bdcəsinin gəlirləri aşağıdakılardan ibarətdir:

9.1.1. cari gəlirlər, o cmlədən Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi ilə məyyən edilmiş dvlət vergiləri və bu vergilərə grə hesablanmış faiz və maliyyə sanksiyaları;

9.1.2. dvlət rsumları, birdəfəlik rsumlar və gmrk rsumları;

9.1.3. əsas vəsaitlərin və ya dvlət ehtiyatında olan malların satışından gəlirlər;

9.1.4. daxili və xarici mənbələrdən alınan qrantlar və transfertlər;

9.1.5. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə məyyən edilən digər daxilolmalar.

9.2. Dvlət bdcəsi gəlirlərinin yığımı Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinə və digər qanunvericilik aktlarına uyğun olaraq həyata keirilir. Gəlirlərin məbləğinin yuxarı həddi dvlət bdcəsinin qanunla təsdiq olunmuş gstəriciləri ilə məhdudlaşmır.

9.3. Qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş həcmdən artıq dənilmiş vergilərin, rsumların, digər dənişlərin və daxilolmaların bdcədən qaytarılması dvlət bdcəsi gəlirlərinin azaldılmasına aid edilir.

Maddə 10. Dvlət bdcəsinin xərcləri

10.1. Dvlət bdcəsinin xərclərinə aşağıdakılar daxildir:

10.1.1. cari xərclər, o cmlədən əmək haqqı, əmək haqqına stəlik, pensiya və başqa sosial mavinətlər və dənişlər, mallar və başqa xidmətlər zrə xərclər, faiz zrə dənişlər, qrantlar, subsidiyalar və cari krmələr;

10.1.2. əsaslı xərclər, o cmlədən əsas vəsaitlərin alınması, kapital qoyuluşları və səhmlərin alınması;

10.1.3. kreditlər zrə borclara, faizlərə xidmət xərcləri və layihələrdə pay iştirakı.

10.2. Bdcə xərcləri mvafiq bdcə təsnifatına uyğun olaraq təsdiq olunmuş bdcə ayırmaları həddində cari, investisiya, innovasiya və digər xərclərin maliyyələşdirilməsinə ynəldilir.

10.3. Hər ilin dvlət bdcəsində təsdiq edilmiş ayırmalar həmin məqsədlər n xərclərin ən yksək səviyyəsini gstərir. İl ərzində faktiki xərclər bu məbləğdən ox ola bilməz.

10.4. Hər ilin dvlət bdcəsi zrə təsdiq edilmiş ayırmaların icra mddəti bdcə ilinin sonunda başa atır.

Maddə 11. Dvlət bdcəsi layihəsinin tərtibi prosesi və bdcə təqvimi

11.1. Dvlət bdcəsi layihəsinin tərtibi prosesi nvbəti bdcə ilinə 11 ay qalmış başlanır və bdcə layihəsinin Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə təqdim edildiyi gnədək olan dvr əhatə edir.

11.2. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsinin layihəsi lkənin iqtisadi və sosial inkişafının makroiqtisadi proqnozları, məqsədli proqramlar, iqtisadiyyatın sahələrinin, inzibati rayonların, mlkiyyət formasından asılı olmayaraq btn məssisələrin cari və nvbəti il zrə maliyyə-təsərrfat fəaliyyətinin nəticələrinin qiymətləndirilməsi əsasında hazırlanır.

11.3. Dvlət bdcəsi layihəsinin tərtibi prosesinə yanvar ayının nc on gnly ərzində mvafiq icra hakimiyyəti orqanının mətbuatda dərc olunan qərarı ilə başlanılır. Bu qərara uyğun olaraq fevral ayının sonunadək mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən tərtib edilmiş lkənin ortamddətli iqtisadi və sosial inkişaf proqramı dəqiqləşdirilir.

11.4. Dəqiqləşdirilmiş ortamddətli iqtisadi və sosial inkişaf proqramına mvafiq olaraq, cari ilin mart ayında nvbəti il n ilkin ortamddətli bdcə proqnozu (gəlirlər, xərclər, kəsir və maliyyələşmə) və investisiya proqramı tərtib edilir.

11.5. Cari ilin aprel ayının 15-dək dvlət bdcəsinin və investisiya proqramının ilkin layihəsi hazırlanaraq, bdcə-vergi siyasətinin əsas istiqamətləri, bdcə təsnifatının blmələri səviyyəsində gəlir və xərclərin yuxarı həddi, dvlət borcları, prioritet xərclər, nvbəti bdcə ili və sonrakı il n icmal bdcə proqnozu ilə birlikdə baxılmaq n mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim olunur.

11.6. Cari ilin may ayının 1-dək mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən nvbəti il zrə dvlət bdcəsinin layihəsi və sonrakı il n icmal bdcə gstəricilərinin tərtibinə dair təlimat məktubu hazırlanır və bdcənin tərtibində iştirak edən təşkilatlara gndərilir. Bu təlimatda aidiyyəti məlumatlarla yanaşı, təşkilatlar və hər blmə zrə xərclərin yuxarı həddinə, cari xərclərə dair təsdiq olunmuş normalara, formalara, ətraflı bdcə təklifinin mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edilməsi n yardımı sənədlər daxil olmaqla gəlirlərin və xərclərin təhlilinə (qiymətləndirilməsinə) dair məlumatlar verilir.

11.7. Bdcə təşkilatlarının maliyyələşdirilməsi məyyən edilərkən onların bdcədənkənar vəsaitləri nəzərə alınır.

11.8. Dvlət bdcəsinin gəlirlərinin icrasını təmin edən orqanlar və bdcədən maliyyələşən təşkilatlar təlimata uyğun olaraq hazırlanmış bdcə layihəsini cari ilin iyul ayının 1-dək mvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına təqdim edirlər.

11.9. Bu Qanunun 11.8.-ci maddəsinə əsasən təqdim olunmuş bdcə layihələrində aşağıdakılar əks etdirilir:

11.9.1. funksional və iqtisadi təsnifatın paraqrafları və Naxıvan Muxtar Respublikası, respublikanın şəhər və rayonları zrə, habelə mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən məyyən edilmiş vergi dəyicilərinin qrupları zrə keən ildə əldə edilmiş və cari ildə gzlənilən bdcə gəlirlərinin və xərclərinin məbləği, hesablanmış və dənilmiş bdcə gəlirlərinin keən ildə faktiki və cari ildə gzlənilən məbləğləri, bdcə gəlirlərinin və xərclərinin keən ildə faktiki və cari ilin sonuna gzlənilən qalığı;

11.9.2. funksional və iqtisadi təsnifatın paraqrafları və Naxıvan Muxtar Respublikası, respublikanın şəhər və rayonları zrə keən ildə əldə edilmiş bdcədənkənar gəlirlərin və xərclərin məbləği, gəlirlərin və xərclərin keən ilin sonuna qalığı, cari ildə və nvbəti bdcə ilində bdcədənkənar gəlirlərin və xərclərin məbləğləri;

11.9.3. funksional və iqtisadi təsnifatın paraqrafları və Naxıvan Muxtar Respublikası, respublikanın şəhər və rayonları zrə, habelə mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən məyyən edilmiş vergi dəyicilərinin qrupları zrə nvbəti il n təklif olunan bdcə gəlirlərinin və xərclərinin həcmi, dənilməli olan verginin və dənişlərin məbləği, bdcə-vergi siyasətində nəzərdə tutulmuş tədbirlərin qiymətləndirilməsinə dair gstəricilər;

11.9.4. iqtisadi və funksional təsnifat, Naxıvan Muxtar Respublikası, respublikanın şəhər və rayonları zrə, habelə mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən məyyən edilmiş vergi dəyicilərinin qrupları zrə sonrakı il n gəlirlərin və xərclərin qiymətləndirilməsi;

11.9.5. maliyyələşdirmə mənbəyi gstərilməklə nvbəti il və sonrakı il n iqtisadi və funksional təsnifatın paraqrafları zrə investisiya proqramları zrə xərclərin həcmi.

11.10. Avqust ayının 1-dək mvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən cari ilin altı ayının faktiki nəticələri nəzərə alınmaqla, nvbəti il zrə və ortamddətli makroiqtisadi gstəricilər, habelə sosial, iqtisadi və investisiya proqramları dəqiqləşdirilir.

11.11. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı makroiqtisadi gstəricilərin dəqiqləşdirilmiş proqnozuna və hazırlanmış proqramlara əsasən dvlət bdcəsinin layihəsində gəlirləri və xәrclәri yenidən hesablayır.

11.12. Dvlət bdcəsi layihəsinin dəqiqləşdirilmiş gstəricilərini əsas gtrməklə mvafiq icra hakimiyyəti orqanı iyul-avqust aylarında dvlət bdcəsinin gəlirlərinin icrasını təmin edən və bdcədən maliyyələşən orqanlarla, o cmlədən Naxıvan Muxtar Respublikasının icra hakimiyyəti orqanları ilə, zərurət olduqda, bələdiyyələrlə və mlkiyyət formasından asılı olmayaraq hquqi şəxslərlə alınmış bdcə layihələri zrə mzakirələr aparır. Mzakirələrin nəticələri protokollarla rəsmiləşdirilir.

11.13. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən dvlət bdcəsinin tərtibi n lazım olan əsaslandırıcı materiallar və hesablamalar mərkəzi və yerli icra hakimiyyəti orqanlarından, habelə onların struktur blmələrindən, dvlət bdcəsindən, maliyyələşdirilən təşkilatlardan, zərurət yarandıqda, mlkiyyət və təşkilati-hquqi formasından asılı olmayaraq digər hquqi şəxslərdən, bәlәdiyyәlәrdәn və bdcədənkənar dvlət fondlarından tələb oluna bilər.

11.14. Dvlət bdcəsindən maliyyə yardımları almaq istəyən bələdiyyələr cari ilin may ayının 1-dək aşağıdakı sənədləri və məlumatları mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edirlər:

11.14.1. cari ilin gzlənilən və tən ilin bdcəsinin faktiki nəticələri barədə arayış;

11.14.2. nvbəti bdcə ili zrə yerli bdcələrin nəzərdə tutulan gəlirləri və xərcləri, dvlət bdcəsindən ayrılacaq dotasiyanın və digər maliyyə yardımlarının həcminin əsaslandırılması;

11.14.3. tən ildə yerli bdcənin icra vəziyyəti barədə auditor rəyi;

11.14.4. mvafiq icra hakimiyyəti orqanının sorğusuna grə digər materiallar.

11.15. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsinin layihəsi və sonrakı il n icmal bdcənin gstəriciləri cari ilin sentyabr ayının 10-dək mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edilir.

11.16. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsinin layihəsi sonrakı il n icmal bdcənin gstəriciləri və bu Qanunla məyyən edilən digər sənədlərlə birlikdə sentyabr ayının 25-dək mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edilir.

Maddə 12. Dvlət bdcəsinin layihəsi ilə birlikdə hazırlanan və təqdim olunan sənədlər

12.1. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsi ilə bağlı aşağıdakı sənədlər mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə təqdim edilir:

12.1.1. nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsi haqqında qanun layihəsi və qanun layihəsinə dair izahat;

12.1.2. Azərbaycan Respublikasının nvbəti bdcə ili və gələn il zrə iqtisadi və sosial inkişaf konsepsiyası və proqnoz gstəriciləri;

12.1.3. bdcə-vergi siyasətinin əsas istiqamətləri;

12.1.4. dvlət bdcəsinin vəsaiti hesabına maliyyələşdirilməsi nəzərdə tutulan məqsədli proqramlar;

12.1.5. bdcə gəlirləri təsnifatının, funksional, iqtisadi və təşkilati təsnifatların paraqrafları səviyyəsində gəlirlərin və xərclərin layihəsi;

12.1.6. dvlət borcları və dvlət zәmanәti ilə digər hdəliklərə dair məlumat;

12.1.7. nvbəti il zrə icmal bdcənin layihəsi;

12.1.8. Azərbaycan Respublikasının ərazisi zrə toplu maliyyə balansı;

12.1.9. qanunvericiliyə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən təsdiq olunması nəzərdə tutulduğu hallarda nvbəti bdcə ili zrə bdcədənkənar dvlət fondlarının bdcələri haqqında qanun layihələri;

12.1.10. nvbəti bdcə ili zrə gəlirlərin tən ilin faktiki və cari ilin gzlənilən nəticələri ilə, habelə xərclərin funksional, iqtisadi və təşkilati təsnifatlar zrə mqayisəsi;

12.1.11. funksional, iqtisadi və təşkilati təsnifatın paraqrafları səviyyəsində cari ilin dvlət bdcəsinin gzlənilən icrasının vəziyyəti;

12.1.12. cari ilin icmal bdcəsinin gzlənilən icrasına dair məlumat;

12.1.13. bdcədənkənar əməliyyatlara dair icmal hesabat;

12.1.14. keən bdcə ilində faktiki və cari bdcə ilində gzlənilən maliyyələşdirmə mənbələri barədə hesabat;

12.1.15. mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən məyyən edilən digər sənədlər.

Maddə 13. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsinə dair sənədlərin Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə təqdim edilməsi

Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsi haqqında qanun layihəsi ona əlavə edilmiş digər sənədlərlə birlikdə cari ilin oktyabr ayının 15-dən gec olmayaraq Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 2-ci bəndinə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin mzakirəsinə və təsdiqinə təqdim edilir.

Maddə 14. Dvlət bdcəsi haqqında qanun layihəsinin dərc edilməsi

Nvbəti il n dvlət bdcəsinin layihəsi bu Qanunun 12.1.1 - 12.1.10-cu maddələrində gstərilən sənədlərlə birlikdə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə daxil olduğu tarixdən 10 gn ərzində mətbuatda dərc edilir.

Maddə 15. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsi layihəsinin mzakirəsi və təsdiqi

15.1. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsi layihəsinin mzakirəsi və təsdiqi Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin Daxili Nizamnaməsinə uyğun olaraq həyata keirilir.

15.2. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanının məyyən etdiyi qaydada Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin iclasında nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsinin mzakirəsində icra hakimiyyəti orqanları iştirak edir.

15.3. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsinin layihəsi Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində cari ilin dekabr ayının 20-dən gec olmayaraq təsdiq edilir.

15.4. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsinin layihəsi məyyən olunmuş mddət ərzində təsdiq olunmadıqda, mvafiq icra hakimiyyəti orqanı dvlət bdcəsi təsdiq olunanadək maliyyələşmənin mvəqqəti qaydalarını məyyən edir.

Maddə 16. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsinin təsdiq olunan əsas gstəriciləri

16.1. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsi haqqında qanunla aşağıdakı əsas gstəricilər təsdiq olunur:

16.1.1. gəlirlərin mumi məbləği;

16.1.2. vergilərin dərəcələri;

16.1.3. mədaxil mənbələri zrə gəlirlərin məbləği;

16.1.4. mənbələr zrə qrantlar və transfertlər;

16.1.5. ayrı-ayrı gəlirlərin bdcələr arasında blgs və ayırma normaları;

16.1.6. funksional və iqtisadi təsnifata uyğun olaraq paraqraflar səviyyəsində xərclərin məbləği;

16.1.7. Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinə və yerli bdcələrə verilən qrantların, dotasiyaların, subsidiyaların və subvensiyaların məbləği;

16.1.8. digər bdcə ssudalarının mumi məbləği və istiqamətləri;

16.1.9. daxili və xarici dvlət borclarının faizləri və əsas məbləğləri zrə dənişlər;

16.1.10. dvlətin nc tərəf qarşısında hdəliyinin yuxarı həddi;

16.1.11. sair beynəlxalq hdəliklərin məbləği;

16.1.12. ehtiyat fondunun məbləği;

16.1.13. Azərbaycan Respublikasının daxili və xarici borcalmasının həddi (il ərzində gtrlə biləcək dvlət borcunun və cəlb ediləcək dvlət istiqrazlarının məbləği);

16.1.14. xərclərin maliyyələşdirilmə ardıcıllığı;

16.1.15. dvlət bdcəsinin mdafiə olunan xərc maddələri;

16.1.16. bdcə kəsirinin yuxarı həddinin məbləği;

16.1.17. təsdiq olunması zəruri hesab edilən digər gstəricilər.

16.2. Dvlət bdcəsindən maliyyələşən icra hakimiyyəti orqanlarına və onlar tərəfindən tədbirlərin keirilməsinə ayrılan vəsaitin məbləği qanunla təsdiq olunmuş xərc maddələri ərivəsində təşkilati təsnifata uyğun olaraq mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq edilir.

16.3. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsi təsdiq edildikdən və qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada imzalandıqdan sonra mətbuatda dərc olunur.

Maddə 17. Nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsinin təsdiq olunmuş gstəricilərinin bdcə təşkilatlarına atdırılması

17.1. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsinin təsdiq olunmuş gstəriciləri əsasında onun bdcə təsnifatına uyğun olaraq mənbələr zrə gəlirlərinin və xərclərinin rblk, zəruri hallarda aylıq blgsn məyyən edir.

17.2. Təsdiq olunmuş dvlət bdcəsinin gstəriciləri, gəlir və xərclərin blgs mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən bir ay mddətində bdcə təşkilatlarına atdırılır.

17.3. Dvlət bdcəsi xərclərinin təşkilatlar zrə blgsndə nəzərdə tutulmuş ayırmaların məyyən olunmuş mddətdə bdcə təşkilatlarına atdırılmasına grə mvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının rəhbərləri Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində məyyən edilmiş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.

Maddə 18. Dvlət bdcəsinin icrası

18.1. Dvlət bdcəsi mvafiq icra hakimiyyəti orqanları, onların tabeliyindəki təşkilatlar tərəfindən dvlət xəzinədarlığı vasitəsi ilə icra edilir.

18.2. Dvlət bdcəsindən maliyyələşən təşkilatların vəzifəli şəxsləri tabeliyində olan məssisələrin həyata keirdikləri maliyyə əməliyyatlarına, xərc normalarına və mvafiq maliyyə qaydalarına riayət etməmələrinə grə məsuliyyət daşıyırlar. Bu qaydalara riayət etməyən, o cmlədən vəsaitin hərəkətinə və istifadəsinə dair məlumatı təqdim etməyən, həmin vəsaitin təyinatını dəyişən bdcə təşkilatlarına qarşı qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş tədbirləri həyata keirə bilər.

18.3. Dvlət bdcəsinin gəlirlərinin icrasını təmin edən orqanlar məyyən edilmiş formalara uyğun olaraq aylıq, rblk və ilin əvvəlindən artan yekunla funksional, iqtisadi və təşkilati təsnifat zrə hesabatları mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edirlər.

18.4. Zərurət yarandıqda mvafiq icra hakimiyyəti orqanları təsdiq olunmuş bdcə ayırmaları həddində, blmələrin xərc maddələri və funksional təsnifatın paraqrafları səviyyəsində iqtisadi təsnifatın yarımmaddələri arasında mvafiq dəyişikliklər edə bilər.

Maddə 19. Dvlət bdcəsinin kassa icrası

19.1. Dvlət bdcəsinin kassa icrası dvlət xəzinədarlığı vasitəsilə həyata keirilir. Dvlət xəzinədarlığı dvlət maliyyəsindən istifadə sahəsində şəffaflığı təmin etmək məqsədi ilə dvlət bdcəsindən maliyyələşən btn idarə, məssisə və təşkilatlar zrə maliyyə əməliyyatlarının mvafiq uot qaydalarına uyğun uotunu aparır.

19.2. Dvlət bdcəsinə btn daxilolmalar və dəmələr, bdcədənkənar dvlət fondlarına haqlar (dənişlər), bdcədənkənar dvlət fondları, dvlət təminatı ilə alınmış kreditlər zrə əməliyyatlar və digər dvlət əməliyyatları qanunvericiliklə məyyən edilmiş qaydalara uyğun olaraq dvlət xəzinədarlığı vasitəsi ilə icra edilir.

19.3. Bdcə təşkilatlarının satın aldığı mallara, qəbul etdiyi iş və xidmətlərə grə dvlət xəzinədarlığı tərəfindən qabaqcadan dvlət (bdcə) hdəlikləri gtrlr və bu hdəliklər ərivəsində satınalmalardan yaranan kreditor borcları xəzinədarlıq tərəfindən dənilir.

19.4. Dvlət bdcəsinin icrası prosesində qəbul edilmiş hdəliklər zrə əməliyyatlar bdcə ili qurtardıqdan sonra həyata keirilə bilməz. Belə hdəliklər zrə dəmələr nvbəti bdcə ilindəki ayırmalar hesabına təmin olunur.

19.5. İlin sonuna btn xəzinə hesablarının qalıqları dvlət bdcəsinin vahid xəzinə hesabına (məqsədli təyinatlı maliyyələşmələr istisna olmaqla) krlr və həmin vəsait nvbəti ilin aidiyyəti bdcə xərclərinin dənilməsinə ynəldilir.

19.6. Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 22.2-ci maddəsində nəzərdə tutulan vergi orqanlarının maddi həvəsləndirmə və inkişaf fonduna vəsaitin ayrılması həmin ilin vergi daxilolmalarının azaldılması hesabına həyata keirilir.

19.7. Dvlət xəzinədarlığının hdəsində olan nağd pul vəsaiti onun vahid hesabında mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən məyyən edilmiş mvəkkil banklarda saxlanılır.

19.8. Vahid xəzinə hesabının idarə edilməsinin və bu hesabdan vəsaitin silinməsinə sərəncam verilməsinin mstəsna səlahiyyəti dvlət xəzinədarlığına məxsusdur. Dvlət xəzinədarlığının razılığı olmadan bu hesabdan hər hansı formada vəsaitin krlməsi və ya gtrlməsi qadağandır.

19.9. Bdcə təşkilatları əldə etdikləri bdcə və bdcədənkənar gəlirləri tam həcmdə və vaxtında vahid xəzinə hesabına krməlidirlər.

19.10. Dvlət bdcəsinin icrasına dair hesabatın layihəsi və icmal hesabat mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən hazırlanır.

19.11. Bdcə təşkilatları tərəfindən malların (işlərin və xidmətlərin) satın alınması Azərbaycan Respublikasının mvafiq qanunvericiliyi ilə tənzimlənir.

Maddə 20. Dvlət bdcəsinin icrası barədə hesabat

20.1. Dvlət bdcəsinin icrası barədə aylıq hesabat hesabat ayından sonrakı ayın 25-dək tərtib olunur və mvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına təqdim edilir. Hesabatda dvlət bdcəsinin icrası funksional və iqtisadi təsnifat əsasında ilin əvvəlindən artan yekunla əks etdirilir.

20.2. Dvlət bdcəsinin icrası barədə rblk hesabat nvbəti rbn birinci ayının sonunadək Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə və mvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına təqdim olunur. Hesabat mətbuatda dərc edilir. Rblk hesabatda başqa gstəricilərlə yanaşı, gəlir və xərclərin icrasının mqayisəli təhlili verilir. Xərclərin maliyyələşdirilməsində faktiki gstəricilərlə təsdiq olunmuş rəqəmlər arasında fərq yarandıqda, hesabatda bu fərqlə bağlı izahat və dvlət əhəmiyyətli layihələrə dair məlumatlar da əks olunur.

20.3. Dvlət bdcəsinin icrası barədə illik hesabat və mvafiq qanun layihəsi təsdiq olunmaq n nvbəti ilin may ayının 15-dən gec olmayaraq mvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə təqdim olunur. Hesabat zndə digər məlumatlarla yanaşı btn dvlət borcları, il ərzində gtrlən borclar və verilən dvlət təminatları, buraxılmış dvlət istiqrazları və ehtiyat fondundan il ərzində istifadə haqqında məlumatları da əks etdirir.

20.4. Dvlət bdcəsinin gəlirlərinin icrası barədə hesabat dvlət bdcəsinin gəlirlərini təmin edən orqanlar və dvlət xəzinədarlığı tərəfindən mvafiq icra hakimiyyəti orqanının məyyən etdiyi formalarda aylıq, rblk və ilin əvvəlindən artan yekunla gəlirlərin təsnifatı zrə təqdim edilmiş hesabatlar əsasında hazırlanır.

20.5. Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatası z nizamnaməsinə uyğun olaraq dvlət bdcəsinin icrası barədə hesabatlara və mvafiq qanun layihələrinə dair rəy verir.

20.6. Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi təqdim olunmuş sənədləri mzakirə edir və mvafiq hesabat ili zrə dvlət bdcəsinin icrası barədə qanunu təsdiq edir.

20.7. İcmal bdcənin icrası barədə rblk və illik hesabatlar (bdcənin gəlirləri, xərcləri, dvlət borcunun məbləği, kreditlər və s. məlumatlar da daxil olmaqla) mətbuatda dərc edilir.

Maddə 21. Dvlət bdcəsinin icrasına nəzarət

21.1. Dvlət bdcəsinin icrasına nəzarəti Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi və onun Hesablama Palatası həyata keirir.

21.2. Dvlət bdcəsinin icrasına cari nəzarəti mvafiq icra hakimiyyəti orqanı həyata keirir.

21.3. Dvlət bdcəsindən maliyyələşən icra hakimiyyəti orqanlarının və təşkilatların rəhbərləri onlara tabe təşkilatlarda gəlir və xərclərin məyyən edilmiş qaydada uotunun aparılması və vəsaitin təyinatı zrə istifadəsinə grə qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.

Maddə 22. Dvlət bdcəsinin auditi

Dvlət bdcəsinin gəlirlərinin və xərclərinin auditi qanunvericiliyə uyğun olaraq Azərbaycan Respublikasının Hesablama Palatası tərəfindən aparılır.

Maddə 23. Dvlət bdcəsinə yenidən baxılma və xərclərə sekvestr tətbiq olunması

23.1. Dvlət bdcəsinin gəlirləri və xərcləri arasında tarazlığın təmin olunması onun tərtibinin və icrasının mhm şərtidir.

23.2. Dvlət bdcəsinin icrası prosesində onun gəlirləri və xərcləri arasında tarazlığın pozulması təhlkəsi yarandıqda mvafiq icra hakimiyyəti orqanının təklifi ilə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi qarşısında dvlət bdcəsinə yenidən baxılması barədə məsələ qaldırıla bilər. Bu zaman dvlət bdcəsinin icrasının vəziyyəti barədə Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatasının rəyi olmalıdır.

23.3. Dvlət bdcəsinin icrası prosesində gəlirlər təsdiq olunmuş məbləğdən az daxil olduqda funksional və iqtisadi təsnifat zrə xərclər (mdafiə olunan xərc maddələri istisna olmaqla) mtənasib şəkildə, təşkilati təsnifat zrə xərclər isə mvafiq icra hakimiyyəti orqanının məyyən etdiyi qaydada azaldılır.

23.4. Dvlət bdcəsinin icrası barədə rblk hesabatlarda bdcənin gəlirləri zrə faktiki daxilolmalar həmin dvr n təsdiq edilmiş gstəricilərdən 20 faiz az olduqda həmin hesabatlar Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin mvafiq komissiyalarında mzakirə edilir.

23.5. Dvlət bdcəsinin icrası prosesində bdcənin gəlirləri zrə faktiki daxilolmalar ilin birinci yarısı zrə nəzərdə tutulan gstəricilərdən 30 faiz az olduğu halda, mdafiə olunmuş xərc maddələrinin maliyyələşdirilməsi n vəsait atmadıqda, bdcə kəsirinin nisbi gstəricisi təsdiq olunmuş səviyyəni kedikdə və ilin sonunadək yuxarıda gstərilənləri aradan qaldırmaq barədə mvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən əsaslandırılmış təklif olmadıqda mvafiq icra hakimiyyəti orqanı Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi qarşısında bdcədə dəqiqləşdirmə aparılması barədə oktyabr ayının 1-dən gec olmayaraq məsələ qaldırır. Cari ilin dəqiqləşdirilmiş dvlət bdcəsi haqqında qanun layihəsini Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi oktyabr ayının 15-dən gec olmayaraq təsdiq edir.

Maddə 24. Dvlət bdcəsinin kəsiri

24.1. Dvlət bdcəsi kəsirinin məbləği nvbəti bdcə ili zrə dvlət bdcəsi haqqında qanunla məyyən edilir.

24.2. Bdcə kəsirinin maliyyələşməsi dvlət borcu, kredit və digər mənbələr hesabına həyata keirilir.

Maddə 25. Dvlət borcu və ona xidmət gstərilməsi

25.1. lkənin sosial və iqtisadi inkişaf proqramlarının yerinə yetirilməsini təmin etmək məqsədi ilə mvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarı ilə dvlətin təminatı əsasında borc alına bilər.

25.2. Dvlətin adından borc almaq və onu idarə etmək hququ mvafiq icra hakimiyyəti orqanına məxsusdur.

25.3. Bdcə ili ərzində alınan dvlət borcunun məbləği, onun istifadəsi və dvlət borcuna xidmət gstərilməsi ilə bağlı xərclər dvlət bdcəsində əks etdirilir.

25.4. Bdcə gəlirlərinin həcmindən və ayırmaların səviyyəsindən asılı olmayaraq dvlət borcu zrə xidmətlər (əsas borc, faiz) tam və vaxtında həyata keirilməlidir. Faizlər və borclar kredit mqaviləsinə yaxud dvlət qiymətli kağızlarının şərtlərinə əsasən vaxtında dənilməlidir.

25.5. Daxili və xarici dvlət borclarının yuxarı həddi mvafiq bdcə ili n dvlət bdcəsi haqqında qanunla məyyənləşdirilir.

25.6. Mvafiq icra hakimiyyəti orqanı dvlət borcları zrə sənədlərin əslinə uyğun olaraq borcların uotunu aparır və hər rb onlar haqqında məlumatları mətbuatda dərc etdirir.

Maddə 26. Dvlət bdcəsi ilə Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsi və yerli bdcələr arasında qarşılıqlı əlaqə

Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsi və yerli bdcələrlə dvlət bdcəsinin qarşılıqlı əlaqəsi gəlir mənbələrinin, gəlirlərin dotasiya, subvensiya və bdcə ssudaları şəklində blşdrlməsi vasitəsilə həyata keirilir.

Maddə 27. Dvlət bdcəsi ilə bdcədənkənar dvlət fondları arasında qarşılıqlı əlaqə

27.1. Dvlət bdcəsinin, bdcədənkənar dvlət fondları bdcələrinin tərtibi, icrası və icrasına nəzarət zrə əməliyyatların əlaqələndirilməsi mvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən birgə hazırlanmış və təsdiq olunmuş tədbirlər planı vasitəsilə həyata keirilir. Tədbirlər planı mətbuatda dərc edilir.

27.2. lkənin sosial və iqtisadi inkişaf proqramlarının maliyyələşdirilməsi məqsədi ilə bdcədənkənar dvlət fondlarından ayrılan vəsait dvlətin investisiya proqramına və dvlət bdcəsinin xərclərinə daxil edilir. İnvestisiya proqramı ərivəsində bdcədənkənar dvlət fondlarından ayrılan vəsaitin istifadəsi zrə maliyyə əməliyyatları dvlət xəzinədarlığı vasitəsilə icra olunur.

27.3. Yerli bdcəyə daxil edilən layihələrin maliyyələşdirilməsi n bdcədənkənar dvlət fondlarından ayrılan vəsait mvafiq yerli bdcə vasitəsi ilə istifadə olunur.

 

III fəsil

Naxıvan Muxtar Respublİkasının bdcəsİnİn tərtİbİ, təsdİqİ, İcrası və İcrasına nəzarət

Maddə 28. Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsi

28.1. Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsi Azərbaycan Respublikasının və Naxıvan Muxtar Respublikasının Konstitusiyaları ilə, bu Qanunla və digər qanunvericilik aktları ilə məyyən edilir.

28.2. Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsi Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsi ilə məyyən olunmuş dvlət vergiləri, digər dənişlər, həmin vergi və dənişlərə grə hesablanmış faiz və sanksiyalar, habelə digər daxilolmalar hesabına formalaşır.

28.3. Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinin vəsaiti Muxtar Respublikanın sosial və iqtisadi inkişafı, əhalinin rifahının yaxşılaşdırılması ilə bağlı tədbirlərin maliyyələşdirilməsinə istifadə edilir.

Maddə 29. Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinin tərtibi, təsdiqi, icrası və icrasına nəzarət

29.1. Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinin layihəsi bu Qanunla məyyən edilmiş dvlət bdcəsinin təqviminə və Naxıvan Muxtar Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq tərtib olunur.

29.2. Nvbəti il zrə Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsi cari ilin dekabr ayının 25-dən gec olmayaraq Naxıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi tərəfindən təsdiq edilir və Naxıvan Muxtar Respublikasının mətbuatında dərc olunur.

29.3. Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinin icrası bu Qanuna və Naxıvan Muxtar Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun olaraq həyata keirilir.

29.4. Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinin kassa icrası dvlət xəzinədarlığı vasitəsilə həyata keirilir.

29.5. Naxıvan Muxtar Respublikasının bdcəsinin icrasına nəzarəti Azərbaycan Respublikasının Hesablama Palatası və Naxıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi həyata keirir.

 

IV fəsil

Yerlİ bdcələrİn tərtİbİ, təsdİqİ, İcrası və İcrasına nəzarəT

Maddə 30. Yerli bdcə

30.1. Yerli bdcə bələdiyyə statusuna uyğun olaraq znidarəetmə prinsiplərini reallaşdırmaq, bələdiyyələrin Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və qanunları ilə məyyənləşdirilmiş səlahiyyətlərini həyata keirmək n formalaşan və istifadə olunan maliyyə vəsaitidir.

30.2. Yerli bdcənin tərtibi və icrası bdcə sisteminin qanunvericiliklә məyyən edilmiş mumi prinsipləri əsasında və Azərbaycan Respublikasında tətbiq olunan bdcə təsnifatına uyğun olaraq həyata keirilir.

Maddə 31. Yerli bdcənin mstəqilliyi

31.1. Yerli bdcənin mstəqilliyi z mədaxil mənbələrinin və bələdiyyənin yerli bdcə vəsaitinə sərəncam vermək barədə mstəsna hququnun olması ilə təmin edilir.

31.2. Bələdiyyələrin mraciəti və qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, qanunvericilik və icra hakimiyyəti orqanlarının bələdiyyələrin bdcə fəaliyyətinə mdaxiləsinə yol verilmir.

31.3. Bələdiyyələr maliyyə ilinin sonuna bdcədə əmələ gəlmiş sərbəst maliyyə qalıqlarına mstəqil sərəncam verirlər.

Maddə 32. Bələdiyyələrlə dvlət hakimiyyəti orqanları arasında bdcə mnasibətləri

32.1. Bələdiyyələr yerli bdcələrin tərtibində, təsdiqində və icrasında mstəqildirlər.

32.2. Dvlətin yerli bdcələrə maliyyə dəstəyi aşağıdakı yollarla həyata keirilir:

32.2.1. investisiya mhitini yaxşılaşdırmaqla və səmərəli iqtisadi siyasəti həyata keirməklə istehsal və xidmət sahələrinin inkişafına şərait yaratmaq;

32.2.2. yerli sosial-iqtisadi inkişaf proqramlarını yerli bdcələrin vəsaiti hesabına maliyyələşdirmək mmkn olmadıqda, dvlət bdcəsindən dotasiya və subvensiya ayırmaq.

32.3. Qanunvericilik və icra hakimiyyəti orqanları bələdiyyələrə əlavə səlahiyyətlər həvalə etdikdə onları bu səlahiyyətlərin həyata keirilməsi n zəruri maliyyə vəsaiti ilə təmin edirlər.

32.4. İcra hakimiyyəti orqanlarının qəbul etdikləri qərarlar nəticəsində yerli bdcələrin gəlirlərinin azalması və ya xərclərinin artması baş verdikdə, uyğun azalma və ya artma məbləğləri bu qərarları qəbul edən orqanlar tərəfindən kompensasiya olunur.

32.5. Bələdiyyə qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada yerli bdcənin icrasına dair məlumatı statistika orqanlarına və mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim edir.

Maddə 33. Yerli bdcənin gəlirləri

33.1. Yerli bdcənin gəlirlərinə Azərbaycan Respublikasının mvafiq qanunları ilə məyyən edilmiş vergilər və digər dənişlər, habelə həmin vergi və dənişlərə grə hesablanmış faiz və sanksiyalar aid edilir.

33.2. Yerli vergi və dənişlərin hesablanması, dənilməsi və gzəştlərin verilməsi qaydası, habelə onların dərəcələrinin yuxarı həddi qanunla məyyən edilir, tətbiqi qaydaları isə bələdiyyələrin qərarları ilə məyyənləşdirilir.

33.3. Qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada bələdiyyələr yerli əhəmiyyətli tədbirlərin maliyyələşdirilməsi n knll birdəfəlik dənişlər barədə qərarlar qəbul edə bilərlər. Knll birdəfəlik dənişlər yalnız məqsədli təyinatı zrə istifadə olunur.

Maddə 34. Yerli bdcələrin xərcləri

34.1. Yerli bdcələrin xərclərinin həcmi və istiqamətləri bdcə təsnifatına uyğun olaraq bələdiyyələr tərəfindən məyyənləşdirilir.

34.2. Yerli bdcələrin xərclərinin z gəlirləri ilə təmin olunmayan hissəsi (yerli bdcənin kəsiri) dvlət bdcəsindən alınan dotasiya ilə rtlə bilər.

34.3. Dvlət bdcəsindən dotasiya, subvensiya və ssuda alan yerli bdcənin xərclərinin hesablanmasında tətbiq olunan normativlər dvlət bdcəsinin xərclərinin hesablanması n tətbiq olunan xərc normativlərindən yksək olmamalıdır.

34.4. Dotasiyanın yuxarı həddinin hesablanmasında bələdiyyənin ərazisində yaşayan əhalinin sayı və lkənin maliyyə ehtiyatlarının formalaşmasında onun xsusi əkisi və digər amillər nəzərə alına bilər.

34.5. Əlavə səlahiyyətlərin həyata keirilməsi n qanunvericilik və icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən ayrılan məqsədli vəsait, o cmlədən subvensiya hesabına xərclərin maliyyələşdirilməsi yerli bdcənin məxaric hissəsində ayrıca sətirlə gstərilir.

Maddə 35. Yerli bdcənin tərtibi

35.1. Yerli bdcənin layihəsi bələdiyyə ərazisində fəaliyyət gstərən bələdiyyə məssisələrinin və digər hquqi şəxslərin, habelə fiziki şəxslərin təsərrfat fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi, sosial-iqtisadi proqnozlar və məqsədli proqramlar əsasında formalaşır.

35.2. Dvlət bdcəsindən dotasiya almaq nəzərdə tutulduqda yerli bdcənin layihəsi bu Qanunun 11.14-c maddəsi ilə məyyən edilən sənədlər və məlumatla birgə may ayının 1-dək mvafiq icra hakimiyyəti orqanına təqdim olunur.

Maddə 36. Yerli bdcənin mzakirəsi və təsdiqi

36.1. Yerli bdcənin layihəsinin mzakirəsi və təsdiqi qaydası qanunvericiliyə uyğun olaraq bələdiyyənin nizamnaməsi ilə məyyən edilir.

36.2. Nvbəti bdcə ili zrə yerli bdcənin layihəsi bələdiyyənin qərarı ilə cari ilin dekabr ayının 25-dən gec olmayaraq təsdiq edilir.

Maddə 37. Yerli bdcənin icrası

37.1. Yerli bdcənin kassa icrası bələdiyyənin mraciəti əsasında dvlət xəzinədarlığı vasitəsi ilə və ya qanunvericiliklə məyyən edilmiş digər sullarla həyata keirilə bilər.

37.2. Bələdiyyələrin gəlir və xərc əməliyyatları onların mraciətləri əsasında dvlət xəzinədarlığı vasitəsi ilə həyata keirildikdə uot-hesabatın təşkili zrə texniki xidməti dvlət xəzinədarlığı təmin edir. Bələdiyyələrin maliyyə əməliyyatları dvlət xəzinədarlığı vasitəsilə həyata keirilmədiyi hallarda belə əməliyyatlar zrə dəmə və uot-hesabat işlərinin aparılması qaydaları qanunvericiliklə məyyən edilir.

37.3. Bələdiyyələr bdcə ilindən sonrakı ilin birinci iş gn gəlir və xərclər zrə əməliyyatların dvlət xəzinədarlığı vasitəsilə həyata keirilməsindən imtina edə bilərlər.

37.4. Yerli bdcələrin icrası prosesində bələdiyyələr bdcənin dəqiqləşdirilməsi barədə qərar verə və dvlət bdcəsindən alınmış məqsədli vəsait istisna olmaqla, mədaxil və məxaric maddələrində bdcə təsnifatı zrə təsdiq edilmiş təxsisat həddində dəyişikliklər apara bilərlər.

37.5. Yerli bdcələrin icrası zamanı qəbul edilmiş hdəliklər zrə əməliyyatlar bdcə ili qurtardıqda başa atır və istifadə olunmayan vəsait bələdiyyələrin sərəncamında qalır.

37.6. Bələdiyyələr maliyyə əməliyyatları apararkən btn maliyyə qaydalarına riayət edilməsinə və maliyyə vəsaitindən təyinatı zrə istifadə olunmasına grə məsuliyyət daşıyırlar.

37.7. Yerli bdcənin icrası haqqında illik hesabat bələdiyyələrin nizamnaməsində məyyən edilmiş qaydada təsdiq edilir və bu barədə bələdiyyənin ərazisində yaşayan əhaliyə məlumat verilir.

Maddə 38. Yerli bdcənin tarazlaşdırılması

Yerli bdcələrin icrası prosesində mədaxil mənbələri zrə daxil olan vəsait azalarsa və bu, bdcə kəsrinin son həddini aşmasına səbəb olarsa, mdafiə olunan xərc maddələri istisna olmaqla, digər xərclərə sekvestr tətbiq edilir.

Maddə 39. Yerli bdcənin icrasına nəzarət

39.1. Yerli bdcənin icrasına, o cmlədən sərf edilən vəsaitin təsdiq edilmiş bdcə gstəricilərinə uyğunluğuna nəzarət bələdiyyə tərəfindən həyata keirilir və bu məqsədlə о, mstəqil auditorları cəlb etmək hququna malikdir.

39.2. Qanunvericilik və icra hakimiyyəti orqanlarının bələdiyyələrə verdikləri səlahiyyətlərin yerinə yetirilməsi n ayırdıqları maliyyə vəsaitinin istifadəsinə nəzarəti həmin orqanlar həyata keirirlər.

Maddə 40. Yekun mddəalar

40.1. Bu Qanun 2003-c il yanvarın 1-dən qvvəyə minir.

40.2. Bu Qanun qvvəyə mindiyi gndən "Bdcə sistemi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1992-ci il, № 23, maddə 998), "Bdcə sistemi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununun qvvəyə minməsi qaydası barəsində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Qərarı (Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin Məlumatı, 1992-ci il, № 23, maddə 999), "Dvlət bdcəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu (Azərbaycan Respublikasının qanunvericilik toplusu, 1999-cu il, № 7, maddə 391) qvvədən dşmş hesab edilir.

Heydər ƏLİYEV,
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 2 iyul 2002-ci il
№ 358-IIQ