"Ərazi, müəssisə və təşkilatların radioloji-gigiyenik pasportlarının forması və tərtib edilməsi Qaydası"nın və "Fərdi şüalanma dozalarının uçotu və onlara nəzarət Qaydası"nın təsdiq edilməsi barədə

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI NAZİRLƏR KABİNETİNİN QƏRARI

"Əhalinin radiasiya təhlükəsizliyi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1998-ci il 19 avqust tarixli 758 nömrəli Fərmanına əsasən Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti qərara alır:

1. Ərazi, müəssisə və təşkilatların radioloji-gigiyenik pasportlarının forması və tərtib edilməsi Qaydası və Fərdi şüalanma dozalarının uçotu və onlara nəzarət Qaydası təsdiq edilsin (əlavə olunur).

2. Bu qərar imzalandığı gündən qüvvəyə minir.

 

Azərbaycan Respublikasının Baş naziri A. RASİZADƏ

Bakı şəhəri, 25 avqust 1999-cu il
                   № 134

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin

1999-cu il 25 avqust  tarixli 134 nömrəli qərarı ilə
TƏSDİQ EDİLMİŞDİR

 

Ərazi, müəssisə və təşkilatların radioloji-gigiyenik pasportlarının forması və tərtib edilməsi
QAYDASI

 

1. Bu Qayda "Əhalinin radiasiya təhlükəsizliyi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu əsasında hazırlanmış və ərazi, müəssisə və təşkilatların radioloji-gigiyenik pasportlarının formasını, onun tərtib edilməsinin əsas vəzifə və prinsiplərini müəyyən edir.

2. Ərazi, müəssisə və təşkilatların radioloji-gigiyenik pasportlarının tərtibi əsas ionlaşdırıcı şüa mənbələrinin (təbii və texnogen) dövlət qiymətləndirilməsi sistemi sayılır və bu, əhalinin yaşayış şəraiti və fəaliyyəti ilə əlaqədar radiasiya təhlükəsizliyinin təminatına yönəldilir.

3. İonlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə edən müəssisə və təşkilatların və ərazilərin radioloji-gigiyenik pasportlarının aparılması, Səhiyyə Nazirliyinin sanitariya-epidemioloji nəzarəti xidməti və Dövlətdağmədəntexnəzarət Komitəsi tərəfindən müvafiq qaydada həyata keçirilir (1 və 2 nömrəli əlavələr).

4. Ərazi, müəssisə və təşkilatların radioloji-gigiyenik pasportuna aşağıdakılar daxil edilməlidir:

əhalinin (işçilərin) radiasiya təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsi;

yüksək səviyyəli ionlaşdırıcı şüa təsirinə məruz qalan ərazi və əhalinin (işçilərin) risk qrupları haqqında məlumat;

ərazi və ionlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə edən müəssisə və təşkilatlarda radiasiya vəziyyətinin proqnozu;

əhalinin (işçilərin) radiasiya təhlükəsizliyinin təminatı ilə əlaqədar planlaşdırma, tədbirlərin aparılması və qərarların qəbul edilməsi üçün lazım olan tövsiyələr;

əhalinin (işçilərin) radiasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması ilə əlaqədar aparılan tədbirlərin effektivliyinin analizi.

5. Müəssisə və təşkilatların radioloji-gigiyenik pasportunda ionlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə ilə əlaqədar fəaliyyətin növü, xarakteri, işlərin aparılma yeri, gigiyenik norma və qayda tələblərinə əməl olunması, radiasiya qəzası ehtimalı və onun miqyası, qəzaların qarşısının alınması və onun nəticələrinin ləğv edilməsinə hazırlıq, müəyyən olunmuş normadan artıq şüalanma dozasına məruz qalmış şəxslərin sayı və radiasiya təhlükəsizliyinə hazırlığın vəziyyəti barədə digər lazımi məlumatlar olmalıdır.

6. Ərazinin radioloji-gigiyenik pasportunda ərazilərin radioaktiv çirklənməsinin xüsusiyyəti və dərəcəsi, bunun nəticəsində əhalinin ayrı-ayrı qruplarının məruz qaldıqları şüalanma dozalarının təhlili, radiasiya təhlükəsizliyi şəraitinin qiymətləndirilməsi üçün digər məlumatlar qeyd olunur.

7. Ərazi, müəssisə və təşkilatların radioloji-gigiyenik pasportlarında qeyd edilmiş məlumatlar dəqiq, dolğun olmalı, radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsi tədbirlərinin effektivliyinin qiymətləndirilməsinə imkan verməlidir.

8. Ərazi, müəssisə və təşkilatların radioloji-gigiyenik pasportları hər il tərtib edilir.

 

Ərazi, müəssisə və təşkilatların
radioloji-gigiyenik pasportlarının
forması və tərtib edilməsi Qaydasına
1 nömrəli əlavə

 

İonlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə edən müəssisə və təşkilatların radioloji-gigiyenik
PASPORTU

(________ ilin vəziyyətinə görə)

 

1. Müəssisə, təşkilat ___________________________________________________________________
(tam və qısaldılmış adı, bilavasitə)
____________________________________________________________________________________
tabe olduğu nazirlik, idarə, ünvanı, telefonu, faksı)

2. Müəssisə və təşkilatların radiasiya təhlükəsizliyinə hazırlığının vəziyyəti ____________________________________________________________________________________
(ionlaşdırıcı şüa mənbələrinin növü və
____________________________________________________________________________________
xarakteri, işlərin növü, xarakteri və dərəcəsi, bilavasitə şüa mənbələri
____________________________________________________________________________________
ilə işləyən şəxslərin sayı)

3. Radiasiya qəzalarının qarşısının alınması və onun nəticələrinin ləğv edilməsinə hazırlıq ____________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________
(radiasiya, hadisə və qəzaların ləğvi üzrə tədbirlər planının, qüvvə)
____________________________________________________________________________________
və vəsaitin olması)

4. Müəssisə və təşkilatlarda radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə qiymət ____________________________________________________________________________________

5. Radiasiya təhlükəsizliyinə cavabdeh olan vəzifəli şəxs
____________________________________________________________________________________
(vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı, vəzifə cavabdehliyi həvalə)
____________________________________________________________________________________edilməsi barədə obyekt üzrə əmrin tarixi və nömrəsi)
_________________
(imza)
_________________
(imza)

6. Səhiyyə Nazirliyinin sanitariya-epidemioloji nəzarəti xidməti və Dövlətdağmədəntexnəzarət Komitəsi nümayəndəsinin rəyi
__________________________________________________________________________________
(icraçının işlədiyi idarənin adı, vəzifəsi, soyadı, adı, atasının adı, telefonu)
__________
(imza)
__________
(tarix)
__________
(imza)
__________
(tarix)

M.Y.
M.Y.

7. Rəy ilə tanış oldu ___________________________________________________________________
(müəssisə və təşkilatın rəhbərinin adı,)
____________________________________________________________________________________
soyadı, atasının adı)
__________________
(imza)
__________________
(tarix)

Ərazi, müəssisə və təşkilatların
radioloji-gigiyenik pasportlarının
forması və tərtib edilməsi Qaydasına
2 nömrəli əlavə

 

Ərazinin radioloji-gigiyenik
PASPORTU

(________ ilin vəziyyətinə görə)

 

1. Ərazi _____________________________________________________________________________
(inzibati rayon)
2. Əhalinin sayı _______________________________________________________________________
3. Ərazinin sahəsi ______________________ kv. km.
4. İonlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə edən obyektlərin siyahısı
____________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
5. İonlaşdırıcı şüa mənbələrindən istifadə edən obyektlərin xarakteristikası
____________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
6. Ətraf mühitin radioaktiv çirkələnməsinin xarakteristikası
____________________________________________________________________________________
(ərazidə radiasiya anomaliyalarının və çirklənmələrin olması, onların təbii və ya texnogen
____________________________________________________________________________________
olmasının xüsusiyyəti, dərəcəsi və səbəbi)
7. Ətraf mühit obyektlərində radioaktiv maddələrin xüsusi aktivliyi
____________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
(yerli qida məhsulları, içməli su mənbələri və s.)
____________________________________________________________________________________
8. Yerli xammaldan olan tikinti materiallarında radioaktiv maddələrin xüsusi effektiv aktivliyi ____________________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
9. Ərazidə radiasiya hadisə və qəzalarının sayı
____________________________________________________________________________________
10. Əhalinin tibbi müayinəsi zamanı şüalanmasının strukturu:

 

Tibbi müayinələrin
növü

Müayinələrin sayı

1 müayinə zamanı orta
effektiv doza,
(mZv)

Kollektiv doza , (adam x Zv/il)

Flyuoroqrafiya
Rentgenoqrafiya
Rengenoskopiya
Radionuklid

 

 

 

11. Müəyyən olunmuş normadan artıq şüalanma dozasına məruz qalmış şəxslərin sayı
qrup A üzrə: ______________
qrup B üzrə: ______________
12. Şüa patologiyasının olması ___________________________________________________________
(il üzrə xzəstələnmələrin sayı)
13. Ərazidə radiasiya şəraitinin qiymətləndirilməsi ____________________________________________________________________________________
4. Səhiyyə Nazirliyinin sanitariya-epidemioloji nəzarəti xidməti və Dövlətdağmədəntexnəzarət Komitəsi nümayəndəsinin rəyi
____________________________________________________________________________________
(icraçının işlədiyi idarənin adı, vəzifəsi, soyadı, atasının adı, telefonu)
__________
(imza)
__________
(tarix)
__________
(imza)
__________
(tarix)

M.Y.
M.Y.

15. Rəy ilə tanış oldu _________________________________________________________________
(yerli icra hakimiyyəti başçısının
___________________________________________________________________________________
soyadı, adı, atasının adı)
__________
(imza)
__________
(tarix)

 

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin

1999-cu il 25 avqust tarixli 134 nömrəli qərarı ilə
TƏSDİQ EDİLMİŞDİR

 

Fərdi şüalanma dozalarının uçotu və onlara nəzarət
QAYDASI

 

Bu Qaydalar "Əhalinin radiasiya təhlükəsizliyi haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun əsasında hazırlanmış və işçi, əhalinin fərdi şüalanma dozalarının uçotu və onlara nəzarətinin prinsiplərini müəyyən edir.

1. İşin xarakterindən asılı olaraq işçilərin şüalanmasının fərdi nəzarətinə aşağıdakılar daxildir:

1.1. Fərqi dozimetrlərdən istifadə etməklə xarici betaşüalanma, neytron, rentgen, qamma-şüalanma, həmçinin qarışıq şüalanma dozalarına fərdi nəzarət;

1.2. Fərdi nümunə götürənlərdən istifadə etməklə ekskrementlərin (insan ifrazatlarının), tənəffüslə xaric olan havanın radioaktivliyini və ya spekrometrlərin köməyi ilə adamların şüalanmasını ölçməklə orqanizmdə və yaxud ayrı-ayrı kritik orqanda radioaktiv maddələrin miqdarına və daxil olmasına fərdi nəzarət;

1.3. Öz-özünə zəncirvari bölünmə reaksiyası baş verə bilən miqdarda parçalanan materiallarla işləyən şəxslər fərdi qəza dozimetləri ilə təmin olunmalıdır.

2. İdarənin müdiriyyəti və yerli sanitariya-epidemioloji xidməti fərdi dozaların üzərində radiasiya nəzarətinin vaxtında və keyfiyyətlə keçirilməsinə, habelə şüalanma yüklərinin uçotu üzrə sənədlərin düzgün aparılmasına müntəzəm nəzarət etməlidir.

3. İşçilər idarədə müəyyən edilmiş fərdi dozimetrlərin istifadəsi qaydalarına riayət etməyə borcludur.

4. İonlaşdırıcı şüa mənbələri ilə işləyən bütün şəxslər fərdi dozimetrlərlə təmin olunmalıdır.

Bəzi hallarda ionlaşdırıcı mənbələri ilə aparılan işlərin növündən asılı olaraq, bu işləri aparan şəxslər iki cür-bilavasitə göstərən və fotodozimetrlərlə və yaxud termolüminessens dozimetrlərlə təmin olunur.

Foto və termolüminessens dozimetrlərin göstəriciləri ayda bir dəfə, bilavasitə göstərənlərin isə hər həftə çıxarılır.

5. Radiasiya təhlükəsizliyi xidməti və ya radiasiya nəzarətinə cavabdeh şəxs aylıq və rüblük şüalanma dozalarını təyin edir. Fərdi nəzarətin aparılması zamanı illik dozanın, habelə peşə işinin bütün dövrü ərzindəki ümumi dozanın uçotunun aparılması zəruridir.

Bütün növ radiasiya nəzarəti üsullarının nəticələri qeydə alınmalı və 50 il müddətində saxlanılmalıdır.

6. Fərdi şüalanma dozaları fərdi uçot vərəqəsində qeyd edilir (1 nömrəli əlavə). Vərəqə işçi azad edildikdən sonra 50 il müddətində saxlanılmalıdır. İşçinin radioaktiv maddələr və digər ionlaşdırıcı şüa mənbələrinin tətbiqi ilə əlaqədar işlər aparılan başqa idarəyə keçməsi hallarında onun şüalanma dozası barədə məlumatın surəti təzə iş yerinə verilməli, orijinalı isə əvvəlki iş yerində saxlanılmalıdır (2 nömrəli əlavə).

Ezamiyyətə göndərilmiş şəxslərin fərdi şüalanma dozası barədə məlumatları onların daimi iş yerlərinə verilməlidir.

7. Fərdi dozaların normadan artıq yüksək olması müəyyən edilən bütün hallarda radiasiya təhlükəsizliyi xidməti və ya radiasiya nəzarətinə cavabdeh şəxs bu barədə idarənin rəhbərliyinə, idarə rəhbərliyi isə öz növbəsində yerli sanitariya - epidemioloji xidmətinə məlumat verir.

Yerli sanitariya-epidemioloji xidməti idarənin müdiriyyəti ilə birlikdə şəxslərdə fərdi dozaların normadan artıq olması səbəbini araşdırır və müvafiq tədbirlər həyata keçirir.

8. Yol verilən şüalanma dozası həddindən artıq doza almış şəxslər müvəqqəti olaraq ionlaşdırıcı şüa mənbələri ilə işlərdən kənarlaşdırılır və həkim müayinəsinə göndərilir.

9. Tibbi rengen-radioloji müayinə zamanı əhalinin (xəstələr) aldığı şüalanma dozaları haqqında məlumat onların xəstəlik tarixində və ambulator vərəqəsində müayinə aparan həkim tərəfindən qeyd edilir və nəzarət aparılır.

10. Əhali və işçilərin radiasiya təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi ilə təbii və ya texnogen dəyişdirilmiş radiasiya fonu normadan artıq olan yerlərdə kollektiv fərdi dozimetrlərdən istifadə etməklə həmin ərazidə radiasiya nəzarəti müvafiq olaraq yerli-sanitariya-epidemioloji xidməti və idarə müdiriyyəti tərəfindən aparılır.

 

Fərdi şüalanma dozalarının uçotu
və onlara nəzarət Qaydasına
1 nömrəli əlavə

 

İonlaşdırıcı şüa mənbələri ilə işləyənlərin fərdi şüalanma dozalarının uçot
VƏRƏQƏSİ

 

1. İdarə, müəssisə ____________________________________________________________________
(adı, ünvanı, telefonu)
2. Soyadı, adı, atasının adı ______________________________________________________________
3. Doğum ili __________________________________________________________________________
4. Cinsi _____________________________________________________________________________
5. İşlədiyi yer _________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
(sex, şöbə,sahə, laboratoriya və s.)
6. Vəzifəsi ___________________________________________________________________________
7. İonlaşdırıcı şüa mənbələri ilə iş stajı _____________________________________________________
____________________________________________________________________________________
(hansı vaxtdan idarədə işləyir, ümumi staj)
8. Yaşadığı yerin ünvanı, telefonu ________________________________________________________
9. İşin şəraiti _________________________________________________________________________
(işin növü, işin dərəcəsi, radioaktiv maddənin aqreqat vəziyyəti)
____________________________________________________________________________________
(iş yerində yol verilən maksimal birdəfəlik aktivlik və s.)
10. Dozanın ölçülməsi üsulu _____________________________________________________________
____________________________________________________________________________________
(dozimetrin tipi, ekspozisiya vaxtı)

Fərdi şüalanma dozalarının uçotu
və onlara nəzarət Qaydasına
2 nömrəli əlavə

 

Şüalanma dozası barədə məlumat

 

Ay

Dozimetrin
yerləşdiyi sahə

Doza, mZv (millizivert) mRBE (millirengenin bioloji ekvivalenti)

Qeyd

1999-il

2000-il

2001-il

2002-il

2003-il

1

2

3

4

5

6

7

8

I

əllər
sinə
çanaq

 

 

 

 

 

 

II

əllər
sinə
çanaq

 

 

 

 

 

 

III

əllər
sinə
çanaq

 

 

 

 

 

 

I rüb

 

 

 

 

 

 

 

IV

əllər
sinə
çanaq

 

 

 

 

 

 

V

əllər
sinə
çanaq

 

 

 

 

 

 

VI

əllər
sinə
çanaq

 

 

 

 

 

 

II rüb

 

 

 

 

 

 

 

VII

əllər
sinə
çanaq

 

 

 

 

 

 

VIII

əllər
sinə
çanaq

 

 

 

 

 

 

IX

əllər
sinə
çanaq

 

 

 

 

 

 

III rüb

 

 

 

 

 

 

 

X

əllər
sinə
çanaq

 

 

 

 

 

 

XI

əllər
sinə
çanaq

 

 

 

 

 

 

XII

əllər
sinə
çanaq

 

 

 

 

 

 

IV rüb

 

 

 

 

 

 

 

il
ərzində